By Кузьма Львовіч Кулакоў (сапраўднае прозвішча — Рутштэйн) увайшоў у гісторыю беларускага тэатральнага і кінематаграфічнага мастацтва як таленавіты актёр, рэжысёр і педагог. Яго жыццёвы і творчы шлях адлюстроўвае ключавыя эпахі развіцця нацыянальнай культуры XX стагоддзя. Кузьма Кулакоў нарадзіўся 16 верасня 1901 года ў вёсцы Шчадрын Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці. Яго сцэнічная дзейнасць распачалася ўжо ў 1917 годзе, калі малады чалавек працаваў статыстам у тэатральных трупах, якія гастралявалі ў Бабруйску. У 1918–1919 гадах ён выступаў у Рускім народным тэатры пры Бабруйскім аддзеле народнай асветы, а пазней далучыўся да франтавых тэатральных брыгад.
У 1920–1921 гадах акцёр працаваў у Другім дэманстрацыйным тэатры. Прафесійную адукацыю ён набыў у Маскве, дзе ў 1926 годзе паспяхова скончыў Беларускую драматычную студыю.
Эпоха Беларускага дзяржаўнага габрэйскага тэатра
Пасля заканчэння студыі з 1926 па 1949 год (з перапынкам у 1937–1943 гадах) Кузьма Кулакоў быў актёрам Беларускага дзяржаўнага яўрэйскага тэатра (Белгосет). На гэтай сцэне ён узаконіў статус выдатнага характарнага артыста.
Сярод яго найбольш яскравых сцэнічных вобразаў — Менга ў п’есе «Фуэнтэ Авехуна» Лопе дэ Вегі, Аўрыэль у спектаклі «Рэкрут» паводле І. Аксенфельда, Рагно ў «Сірано дэ Бержэраку» Э. Растана і Андрэй Семібрат у пастаноўцы «Паўстанне ў гета» П. Маркіша. Акрамя таго, адной з яго знакавых роляў у Белгосеце стаў Беня Крык у спектаклі «Закат» па п’есе І. Бабеля.
Праца ў Рускім драматычным тэатры і рэжысура
Новая старонка яго біяграфіі была звязана з Дзяржаўным рускім драматычным тэатрам імя М. Горкага, дзе ён працаваў у 1952–1979 гадах. На гэтай сцэне Кузьма Кулакоў увасобіў ролі Герцога Олбанскага («Кароль Лір» У. Шэкспіра), Мокія Пармёныча Кнурава («Безданнікаўка» А. Астроўскага), Марка Эмілія Лепіда («Антоній і Клеапатра»), Якава Лукіча Астроўнава («Паднятая цаліна» М. Шолахава), генералаў Фока, Дзянікіна і Духоніна («Галоўная стаўка» К. Губарэвіча) і многія іншыя.
Значны ўнёсак майстар зрабіў і ў развіццё рэжысуры ды аматарскага тэатральнага руху. У 1949–1956 гадах ён узначальваў народныя драматычныя калектывы Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1957–1967 гадах Кузьма Кулакоў быў кіраўніком знакамітага тэатральнага калектыву ў Палацы культуры Белсаўпрафа ў Мінску. Пад яго рэжысёрскім кіраўніцтвам пабачылі свет спектаклі «Мяшчане» і «Ворагі» М. Горкага, «Пяюць жаўранкі» К. Крапівы, «У добры час!» В. Розава, «Світанак над Нараччу» А. Карнеева, «У купальскую ночь» паводле М. Чарота і «Інтэрвенцыя» Л. Славіна.
Кінематаграфічны след і літаратурная спадчына
У кінематографе Кузьма Кулакоў згуляў больш за 20 роляў. Яго дэбют у кіно адбыўся ў ролі Давіда ў фільме «11 ліпеня» (1938). У далейшым ён прымаў удзел у стварэнні такіх стрыжаневых беларускіх фільмаў, як «Палеская легенда» (1957), «Шчасце трэба берагчы» (1958), «Першыя выпрабаванні» (1960), «Мост» (1962), «Іду шукаць» (1966), «Крушэнне імперыі» (генерал Аляксееў, 1970), «Сакратар парткома» (Васіль Качубей, 1970), «Магіла льва» (1971), «Рудабельская рэспубліка» (1971), «Пасля кірмашу» (1972), «Корцік» (1973), «Полымя» (Мітрыч, 1974), «Сын старшыні» (1976), «Р.В.С.» (айцец Перламутрый, 1977) і іншых.
Кузьма Львовіч зрабіў унёсак і ў тэатразнаўства. Ён напісаў нарыс пра актрысу Ганну Абуховіч для зборніка «Майстры беларускай сцэны» (1960) і пакінуў каштоўную кнігу ўспамінаў «Гады і людзі» (1977).
Асабістае жыццё і памяць нашчадкаў
Сучаснікі запамяталі Кузьму Кулакова як душэўнага, жыццярадаснага і шчодрага чалавека. Разам з жонкай Таісіяй Севасцьянаўнай яны прымалі гасцей і маладых артыстаў у сваім доме на вуліцы Карла Маркса ў Мінску.
Мастацкае прызванне адлюстравалася і ў дзецях: яго пасынак Ігар Дабралюбаў стаў знакамітым кінарэжысёрам, а падчарыца Віка абрала шлях актрысы.
Галоўным творчым запаветам акцёра сталі яго словы да калег — «не сутуліцца, бачачы перад сабой толькі траву і лужыны, а падымаць позірк да зорак».
Жыццёвы шлях майстра скончыўся 6 сакавіка 1979 года, але яго след у гісторыі беларускай культуры застаецца непарушным.
