By Яфім Фрадкін нарадзіўся 30 лістапада 1924 года ў беларускім мястэчку Шчадрын Жлобінскага раёна. Бацька будучага сусветна вядомага навукоўца з ранняга дзяцінства прышчапіла хлопчыку любоў да кніг, навукі і сістэматычнай працы. Атмасфера беларускага габрэйскага мястэчка і глыбокія сямейныя традыцыі сфарміравалі сціпласць, выключную працаздольнасць і ўпартасць яго характару.
Франтавое гартаванне і шлях да фізікі
Пачатак Другой Сусветнай вайны ў Беларусі прыпыніў мірнае жыццё і навучанне юнака (ён вучыўся на фізіка-матэматычным факультэце ў Мінску). У 1942 годзе Яфім Фрадкін быў прызваны ў шэрагі Чырвонай Арміі і прайшоў праз цяжкія выпрабаванні на фронце. Пасля цяжкага ранення ў 1944 годзе і лячэння ён быў узнагароджаны баявымі ўзнагародамі за мужнасць, у тым ліку ордэнам Чырвонай Зоркі. Вярнуўшыся да мірнага жыцця, Фрадкін паступіў у Львоўскі дзяржаўны ўніверсітэт, а пазней перавёўся ў Саратаўскі дзяржаўны ўніверсітэт, які паспяхова скончыў у 1948 годзе.
Навуковы ўзлёт і сусветнае прызнанне
Вырашальным момантам у жыцці вучонага стала запрашэнне выдатнага фізіка Ігара Тама ў Фізічны інстытут імя П. М. Лебедзева Акадэміі навук СССР (ФІАН) у Маскве. У 1951 годзе Фрадкін абараніў кандыдацкую дысертацыю, а ў 1960 годзе стаў доктарам фізіка-матэматычных навук. Яго фундаментальныя працы па квантавай тэорыі поля, квантавай электродынаміцы, супергравітацыі і калібравальных тэорыях увайшлі ў залаты фонд сусветнай фізікі.
У 1970 годзе Яфім Фрадкін быў абраны членам-карэспандэнтам, а ў 1990 годзе — членам (акадэмікам) Акадэміі навук СССР.
Навуковыя заслугі акадэміка былі адзначаны Дзяржаўнай прэміяй СССР (1980), прэміяй імя І. Я. Тама (1980), міжнароднай медалём Дзірака (1988) і прэміяй імя І. Я. Памеранчука (1996).
Грамадзянская мужнасць і сяброўства з Андрэям Сахаравым
Асобнае месца ў біяграфіі Яфіма Фрадкіна займае яго шчырае сяброўства з выдатным фізікам і праваабаронцам Андрэям Сахаравым.
Працуючы разам у ФІАН, яны захавалі цесныя навуковыя і чалавечыя сувязі на працягу многіх гадоў. У перыяд апалы і пераследу Сахарава з боку савецкай улады Фрадкін не адрокся ад сваіх прынцыпаў і працягваў адкрыта падтрымліваць калегу, праявіўшы высокае чалавечае благародства і грамадзянскую мужнасць.
Спадчына і ўшанаванне памяці
Яфім Самойлавіч Фрадкін пайшоў з жыцця 25 мая 1999 года ў Маскве. Яго навуковыя адкрыцці працягваюць натхняць новыя пакаленні фізікаў-тэарэтыкаў па ўсім свеце. Для Беларусі постаць Фрадкіна — гэта прыклад таго, як чалавек з малага беларускага мястэчка здольны дасягнуць сусветных навуковых вышынь дзякуючы таленту і бязмежнай адданасці праўдзе.
