By Іван Сазановіч (Іван Пятровіч Сазановіч) — выбітны навуковец-філолаг, дваранін, стацкі дарадца і грамадска-палітычны дзеяч пачатку XX стагоддзя. Ён нарадзіўся 2 снежня (па іншых крыніцах — 14 снежня) 1855 года ў праваслаўнай сям’і чыноўніка ў Магілёўскай губерні. Юнацкія гады будучага вучонага былі звязаны з Магілёвам, дзе ён паспяхова скончыў мясцовую мужчынскую гімназію. Для здабыцця вышэйшай адукацыі Сазановіч абраў гісторыка-філалагічны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта.
З 1883 года пачалася яго афіцыйная служба пры Міністэрстве народнай асветы. Прагнучы паглыбіць свае веды, малады даследчык каля шасці гадоў правёў за мяжой, дзе рупліва вывучаў славянскія, германскія і раманскія мовы. Гэта дазволіла яму закладзець трывалы падмурак для фундаментальных прац. У 1887 годзе Іван Сазановіч абараніў даследаванне «Песня о Де-Зоине и былины о Ставре Годиновиче», атрымаўшы ступень магістра гісторыі рускай літаратуры. У 1898 годзе за дысертацыю «О западном влиянии на славянскую и русскую поэзию» яму была прысуджана доктарская ступень і прэстыжная прэмія графа С. С. Уварава.
Прафесар Варшаўскага ўніверсітэта і філалагічныя даследаванні
З 1898 года Іван Сазановіч атрымаў званне прафесара і працаваў выкладчыкам у Варшаўскім універсітэце, які ў той час уваходзіў у склад Расійскай імперыі. У гэтай навучальнай установе ён ачольваў кафедру гісторыі заходнееўрапейскай літаратуры і з’яўляўся сябрам бібліятэчнай камісіі.
Навуковая дзейнасць прафесара ахоплівала шырокае кола пытанняў: ён праводзіў маштабныя даследаванні па параўнальным вывучэнні славянскай, балтыйскай і скандынаўскай паэзіі. У 1903 годзе як аўтарытэтны філолаг ён увайшоў у склад камітэта па падрыхтоўцы з’езда спецыялістаў па славянскай філалогіі пры Імператарскай Акадэміі навук.
Заслугі Сазановіча на асветніцкай ніве былі адзначаны шэрагам высокіх дзяржаўных узнагарод, сярод якіх ордэны Святога Станіслава 3-й (1890) і 2-й ступеняў (1901), Святой Анны 3-й ступені (1895), Святога Уладзіміра 4-й ступені (1913), а таксама медалі «В память царствования императора Александра III» (1896) і «В память 300-летия царствования дома Романовых» (1913). У 1905 годзе яму быў нададзены высокі цывільны чын стацкага дарадцы.
Палітычная дзейнасць і праца ў Дзяржаўнай Думе
Шырокая эрудыцыя і грамадскі аўтарытэт спрыялі ўваходжанню Сазановіча ў палітычнае жыццё Расійскай Імперыі. Ён стаў адным з арганізатараў і сябрам Варшаўскага аддзела «Русского Собрания» і «Русского Окраинного Общества», а таксама падтрымаў «Запіску 342 навукоўцаў».
Земская і судовая дзейнасць прафесара была шчыльна звязана з роднай Магілёўшчынай: у 1908–1913 гадах ён абіраўся ганаровым міравым суддзёй па Рагачоўскім павеце і быў гласным Магілёўскага губернскага земскага сходу.
Палітычная кар’ера Івана Сазановіча дасягнула піку, калі жыхары Магілёўскай губерні абралі яго дэпутатам Дзяржаўнай Думы II і III скліканняў. У лістападзе 1907 года ён быў абраны сакратаром III Дзяржаўнай Думы і кіраваў думскай канцылярыяй аж да адкрыцця Думы IV склікання. Акрамя таго, 4–6 кастрычніка 1909 года ён старшынстваваў на Заходне-Рускім з’ездзе, сабраным для падтрымкі законапраекта П. А. Сталыпіна аб увядзенні нацыянальна-рускага земства ў заходніх губернях.
Маёнтак у Жлобіне і сямейныя сувязі
Асобная старонка біяграфіі Івана Сазановіча звязана са Жлобінам. Яго жонкай была літаратар Вольга Пятроўна Рогавіч (1867–1951), дачка сенатара Пятра Іванавіча Рогавіча. Родавы маёнтак у мястэчку Жлобін быў пасагам Вольгі Пятроўны. Зямельныя ўладанні складалі больш за 1300 дзесяцін (больш за 1300 гектараў) і прасцягаліся ад Дняпра да цяперашняга бульвара Металургаў і Дварца культуры металургаў у раёне рэчкі Чарночкі, уключаючы вялікі сад і гарод.
У жлобінскім маёнтку знаходзілася буйная бібліятэка. Будынак сядзібы захаваўся ў Жлобіне да нашага часу: часткова разбураны падчас Другой Сусветнай вайны ў Беларусі, ён быў адноўлены пасля вайны і сёння ў ім месціцца супрацьтуберкулёзны дыспансер.
Сям’я Сазановічаў гадавала чатырох дзяцей — сына і трох дачок. Трагічна склаўся лёс сына Пятра (1889–1920). Скончыўшы 1-ю Варшаўскую гімназію, Мікалаеўскае кавалерыйскае вучылішча (1910) і Гатчынскую авіяцыйную школу (1916), ён стаў ваенным лётчыкам, камандзірам 11-га вынішчальнага авіяцыйнага атрада і паручыкам лейб-гвардыі Коннага полка. Удзельнічаючы ў Белым руху на Паўначы Расіі, ротмістр Пётр Сазановіч загінуў на Паўночным фронце 20 лютага 1920 года. Важна дадаць, што сястра жонкі, Марыя Пятроўна Спыткова (Рогавіч), згадваецца як памешчыца ў Пірэвічах, якая пабудавала там вядомую Пірэвіцкую царкву.
Эміграцыя і апошнія гады жыцця
Пасля прыходу да ўлады бальшавікоў маёнтак у Жлобіне быў канфіскаваны, а сам Іван Пятровіч разам з сям’ёй быў вымушаны эміграваць у Балгарыю. У выгнанні ён працягваў інтэлектуальную працу, чытаў лекцыі ў Софіі і Празе. Яго жонка Вольга Пятроўна таксама актыўна ўдзельнічала ў грамадскім жыцці эміграцыі: з’яўлялася сябрам Рускай акадэмічнай групы ў Чэхаславакіі і сябрам прыходскага савета храма св. Мікалая ў Празе.
Свой жыццёвы шлях учоны і палітык скончыў 28 лютага 1923 года ў Празе. Яго жонка перажыла мужа амаль на тры дзесяцігоддзі і памерла ў Празе ў 1951 годзе. Постаць Івана Сазановіча застаецца яскравым прыкладам спалучэння высокай навуковай эрудыцыі і грамадскай актыўнасці свайго часу.