By Пірэвічы (руск. Пиревичи) — гэта не проста населены пункт на мапе Жлобінскага раёна, а паселішча з багатай мінуўшчынай і выразнай гістарычнай лёсам. Першыя пісьмовыя згадкі пра паселішча сягаюць часоў Вялікага Княства Літоўскага, калі вёска ўваходзіла ў склад Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства.
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе тэрыторыя Пірэвічаў была далучана да Расійскай імперыі, стаўшы часткай Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. Гэты адміністрацыйны пераход вызначыў новы вектар сацыяльна-эканамічнага і дэмаграфічнага развіцця рэгіёна на наступныя паўтара стагоддзя.
Пірэвіцкая воласць на мяжы XIX–XX стагоддзяў
На мяжы XIX і XX стагоддзяў Пірэвічы набываюць статус важнага адміністрацыйнага, культурнага і гаспадарчага асяродку. Вёска стала цэнтрам Пірэвіцкай воласці Рагачоўскага павета. У гэты перыяд тут фармуецца паўнавартаснае мясцовае самакіраванне: плённа працуе валаснае праўленне, адкрываюцца народныя вучылішчы, развіваецца паштовая і сацыяльная інфраструктура, што істотна павышае ўзровень пісьменнасці і грамадскай актыўнасці мясцовых жыхароў.
У 1859 годзе дваране Солтаны-Перасветавы валодалі 8 102 дзесяцінамі зямлі ў вёсцы і наваколлі, броварам, 3 млынамі, цагельняй. З 1880 года дзейнічала хлебазапасная крама. Пірэвічы былі адносна невялікім паселішчам у Стараруднянскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерніі. Па звестках на 1885 год у сяле былі 93 двары, дзе пражывалі 570 чалавек, дзейнічалі бровар і вадзяны млын. У 1888 годзе тут адкрылі аднакласнае народнае вучылішча (у 1889 годзе тут было 44 вучні).
Паводле перапісу 1897 года ў Пірэвічах былі 164 двары, 1 130 жыхароў, народная вучэльня, хлебазапасны магазін, 2 вятракі, 2 крупадрабільні, крама, піцейны дом. У аднайменным фальварку, што знаходзіўся побач, былі 2 двары і 22 жыхары, крама. З 1911 года пры школе працавала бібліятэка.
У чэрвені 1899 годзе маёнтак Пірэвічы становіцца ўласнасцю ўдавы тайнага саветніка Аляксандры Аляксееўны Раговіч. У 1902 году адкрылі Ўсесьвяцкую царкву (цагляная, помнік архітэктуры нэарускага стылю). Храм асвяцілі 6 чэрвеня 1903 года. Асноўныя выдаткі па будаўніцтве храма ўзяла на сябе мясцовая памешчыца Раговіч. Асноўная нагрузка па арганізацыі будаўніцтва выпала на Леаніда Аляксеевіча Спыткова, які разам са сваёй жонкай М.П. Спытковай (дваранкай) з 1911 года стаў уладальнікам Пірэвічаў.
Перадваенны росквіт і духоўная спадчына (1908–1913 гады)
Пераадолеўшы сацыяльныя катаклізмы пачатку стагоддзя, Пірэвічы ўвайшлі ў перыяд інтэнсіўнага эканамічнага і духоўнага росту. У 1908–1913 гадах у воласці назіраўся выразны дэмаграфічны і аграрны ўздым. У ходзе правядзення Сталыпінскай аграрнай рэформы павялічылася колькасць прыватных сялянскіх гаспадарак, актыўна ствараліся кааператыўныя суполкі і развіваўся малочны гандаль.
Сапраўднай архітэктурнай і духоўнай жамчужынай рэгіёна стаў храм Усіх Святых, uзведзены ў Пірэвічах у 1902–1903 гадах з чырвонай цэглы. Гэтая велічная царква, якая захавалася да нашых дзён, ужо ў перадваенныя гады стала галоўным рэлігійным і асветніцкім цэнтрам для жыхароў усёй воласці. У гэты перыяд у Пірэвічах рэгулярна праводзіліся кірмашы, дзе мясцовыя рамеснікі і аграрыі паспяхова рэалізоўвалі сваю прадукцыю, што свeдчыла пра стабільны гаспадарчы дабрабыт мястэчка.
Выпрабаванні XX стагоддзя і сучасны стан
Савецкі перыяд прынёс глыбокія трансфармацыі ў адміністрацыйны і сацыяльны ўклад. У 1924 годзе вёска афіцыйна стала цэнтрам Пірэвіцкага сельсавета. Мясцовае насельніцтва прайшло праз працэсы калектывізацыі, аднак найбольш драматычным выпрабаваннем стала Другая Сусветная вайна ў Беларусі. Падчас нацысцкай акупацыі ў ваколіцах Пірэвічаў актыўна дзейнічаў партызанскі рух.
У лістападзе 1943 года вёска была вызвалена войскамі Чырвонай Арміі.
У пасляваенныя дзесяцігоддзі Пірэвічы былі адбудаваны, атрымаўшы новы імпульс для развіцця аграрнага сектара. Сёння Пірэвічы застаюцца адным з найбуйнейшых і гістарычна значных населеных пунктаў Жлобінскага раёна, захоўваючы сваю унікальную культурную і духоўную спадчыну.
Вядомыя жыхары Пірэвічаў
У Пірэвічах нарадзіліся, альбо маюць непасрэднае дачыненне, наступныя вядомыя людзі:
- Міхась Башылаў — выбітны беларускі мастак.
- Лявонцій Глінскі – першы настаяцель царквы Усіх Святых.
- Павел Кернажыцкі – святар царквы Усіх Святых
- Васіль Шыкуноў – святар царквы Усіх Святых.
- Хрыстафор Глыбоўскі – першы дзяк (панамар) мясцовага храма ў гонар Усіх Святых.
- Ірына Сасна – паэтэса і краязнаўца.
