Унутраная слабасць Рэчы Паспалітай і агрэсіўная захопніцкая палітыка ейных суседзяў прывялі да падзелаў дзяржавы Аўстрыяй, Прусіяй і Расіяй. У 1772 годзе ў выніку першага падзелу перайшлі да Расійскай імперыі Інфлянты, землі на поўнач ад Дзвіны і на ўсход ад Друці і Дняпра (92 тыс км² з 1,3 млн чал.). У расійскіх дакументах таго часу апісвалі […]
Прымусовае ўключэнне ў склад Расійскай імперыі мела для Жлобіншчыны (і для астатніх беларускіх зямель) як адмоўныя, так і станоўчыя наступствы. Але нават станоўчыя пераўтварэнні сталіся моцным стрэсам для краю, бо падняпроўскія землі ўжо чатыры з паловай стагоддзі жылі асобным жыццём. Яно шмат у чым прынцыпова адрознівалася ад жыцця на расійскіх землях. Расіяне ліквідавалі некаторыя дасягненні […]
Землі сучаснага Жлобінскага раёна ў XVI-XVIІІ стагоддзях знаходзілася на самым разломе трох рэгіёнаў Беларусі: Літвы, Белай Русі і Палесся. Так было і ў ХІІ-ХІІІ стагоддзях, толькі тады землі жлобінскага Падняпроўя знаходзіліся на лініі межаў розных феадальных княстваў. На старажытных картах, у дакументах XVI-XVIІІ стагоддзяў тэрыторыю сучаснай Беларусі і сучаснай Літвы часта называлі агульным палітонімам “Літва”. […]
У пачатку ХХІ стагоддзя пры абмеркаванні праектаў герба Жлобіна асноўнай ідэяй геральдыстаў напачатку была даць гораду і раёну варыянт герба магнацкага роду Хадкевічаў. На гэта меліся свае гістарычныя прычыны. Найперш варта нагадаць, што ў XV-XVI стагоддзях сапраўднымі ўладарамі рэгіёна былі магнаты Хадкевічы. Увогуле на XVI-XVII стагоддзі, калі Хадкевічы валодалі шматлікімі маёнткамі ў розных кутках Вялікага […]
Ва ўмовах вострых супярэчнасцей паўстанне казакоў на чале з Багданам Хмяльніцкім ва Ўкраіне стала штуршком да антыфеадальных выступленняў на Беларусі. Казацкія загоны былі тут падтрыманы сялянствам і гарадскімі нізамі. Паўстанцы змагаліся супраць феадальнага прыгнёту і свавольства адміністрацыі, за “паказачванне” сялян і да вынішчэння шляхты – крыніцы зла. У кастрычніку 1648 годзе казацкі атрад Крывашапкі заняў […]
Напачатку 1654-й год лічыўся датай першага згадвання Жлобіна ў пісьмовых крыніцах, затым 1649-й, потым 1645-й і нарэшце 1635-й састарыў горад. Доўгі час было прынята лічыць, што ўпершыню Жлобін, які, як мяркуецца, тады зваўся Злобін, згадваецца ў дакументах упершыню толькі ў 1654 годзе, як замак на Дняпры. Увогуле, “Замак Злобін” у пісьмовых крыніцах згадваецца першы і […]
А што ж нам кажа археалогія пра старажытны Жлобін і ягоны замак? Буйнамаштабныя мапы 1853, 1899 гадоў, фотаздымак пачатку ХХ стагоддзя паказалі, што гістарычная частка Жлобіна размяшчаецца ў асноўным паміж Свята-Троіцкім саборам, ракой Дняпро, ранейшым ручаём Чорначка (цяпер ён у калектары, ля ранейшага вусця захаваўся невялікі заліў ад Дняпра) і шляхам Рагачоў – Рэчыца (цяпер […]
Парадаксальна, але ні археалагічная знаходка, ні дзівосная легенда ці паданне сталі самай фантастычнай версіяй заснавання горада. Ёй стала сцвярджэнне пра тое, што Жлобін згадваецца ў 1492 годзе пад назвай Хлепень ці Хлепен. Доўгі час у краязнаўчых публікацыях упарта паўтаралася меркаванне, што першым іменем Жлобіна была назва “Хлепен”. Нібыта пісьмовая згадка пра гэта вядзе да 1492 […]
У Жлобіна, як і ў шматлікіх іншых беларускіх гарадоў, што размешчаюцца на берагах вялікіх рэк, досыць старадаўняя гісторыя. Яна настолькі старадаўняя, што, як пісалі раней турыстычныя даведнікі, “дату заснавання гэтага выдатнага мястэчка вызначыць не атрымліваецца”. Так, археолаг Тэльман Маслюкоў яшчэ ў 2013 годзе пісаў пра тое, што ранняя гісторыя Жлобіна застаецца маладаследаванай, і “дагэтуль невядомы […]
Уся Еўропа ў XI-XIII стагоддзях перажывала перыяд росту і росквіту эканомікі. Гэтаму спрыялі вельмі спрыяльныя для вядзення сельскай гаспадаркі кліматычныя ўмовы. Рост гарадоў, развіццё феадалізму, узмацненне асобных земляў і іх знаці, што імкнулася выйсці з-пад васальнай залежнасці ад кіеўскіх князёў, сталі прычынамі распаду Кіеўскай Русі. Полацк першым пачаў працэс аддзялення ад Кіева яшчэ ў першай […]
