Шасцідзясятыя гады ХІХ стагоддзя сталі часам вельмі важных сацыяльна-эканамічных і палітычных рэформ у Расійскай імперыі. Яны атрымалі неафіцыйную назву “Вялікія рэформы”. І такая велічная адзнака рэформаў была невыпадковай. Яны прадвызначылі дастаткова паспяховае пяцідзесяцігадовае развіццё Расіі, а разам з ёй Магілёўшчыны і Жлобіншчыны. Самай галоўнай рэформай стала сялянская рэформа, што адмяніла прыгоннае права. У адпаведнасцi з […]
Становішча насельніцтва жлобінскага Падняпроўя залежала ад той агульнадзяржаўнай або рэгіянальнай палітыцы, што праводзіла расійская ўлада. З дзяржаўных актаў таго часу вынікае, што на тэрыторыі населенай беларусамі расійская ўлада ўвесь час праводзіла вялікадзяржаўную нацыянальную палітыку. Царскія ўлады ўвогуле не лічылі беларусаў асобным народам. На думку расійскіх чыноўнікаў беларусы былі часткай “трыадзінага рускага народу”, куды ўваходзілі таксама […]
Жлобін у 1860 гадах быў звычайным мястэчкам з насельніцтвам каля 1 500 чалавек, а ўжо напрыканцы стагоддзя тут пражывала больш за 3 000 жыхароў. Такі хуткі для таго часу рост паселішча ў два разы прадвызначыла найперш будаўніцтва чыгунцы. ХІХ стагоддзе стала часам узнікнення і шпаркага развіцця новага віду транспарту. Пасля адкрыцця ў 1830 годзе руху па […]
У другой палове ХІХ стагоддзя лёс Жлобіна рэзка змяніўся. Магутным штуршком для развіцця Жлобіна і многіх навакольных населеных пунктаў стала развіццё перадавых відаў транспарту. Праз мястэчка правялі чыгунку, па Дняпры ўжо рэгулярна хадзілі параходы. Гэта прадвызначыла хуткі рост паселішча і будучае пераўтварэнне яго ў горад. Звычайнае стандартнае правінцыйнае мястэчка пачало хутка расці, у паселішчы ўзмацняліся […]
Пачатак 1880 гадоў падарыў нашчадкам даволі цікавыя і падрабязныя апісанні гарадоў і мястэчак Магілёўскай губерні, у тым ліку Жлобіна, Карпілаўкі, Стрэшына і іншых. З’яўленне найбольш грунтоўнага ў ХІХ стагоддзі апісання беларускага Падняпроўя звязана з паспяховай дзейнасцю самага вядомага ў гісторыі Магілёўшчыны губернатара Аляксандра Дамбавецкага. Аляксандр Дамбавецкі Найвялікшы росквіт рэгіёна ў ХІХ стагоддзя прыпаў на час […]
Перамога над Напалеонам не дапамагла ні развіццю Расіі, ні ейных рэгіёнаў. Савецкія гісторыкі характарызавалі наступныя дзесяцігоддзі як час крызісу феадальна-прыгоннай сістэмы. Калі другая палова царавання Аляксандра ІІ характарызуецца кансерватыўнымі рэформамі, то цараванне Мікалая І было яшчэ менш ліберальным. Таму адзнака “застойныя дзесяцігоддзі” даволі трапна характарызуе гэты перыяд. Тым не менш, пэўны прагрэс назіраўся і ў […]
Яўрэяў у Расійскай імперыі прымусова ссялялі ў гарады, ім забаранялі выезд у велікарускія губерні. У выніку да канца XІX стагоддзя яны ўжо складалі палову насельніцтва гарадоў Магілёўшчыны, а ў некаторых гарадах і мястэчках нават большую палову іх жыхароў. “Вопыт апісання Магілёўскай губерні” пакінуў нашчадкам разгорнутую статыстыку. У гарадах і мястэчках губерні ў пачатку 1880 гадоў […]
Цэнтры большасці гістарычных гарадоў заўважна змяняліся цягам стагоддзяў, але часцяком і сёння яны захоўваюць сваю першапачатковую старажытную планіроўку. Менавіта вуліцы і завулкі найперш сведчаць пра гісторыю паселішчаў, разам з тым будынкі на іх мяняюцца часам па некалькі разоў. Жлобін у пачатку ХХ стагоддзя быў правінцыйным мястэчкам з пераважна драўлянай забудовай і драўлянымі ходнікамі, што амаль […]
У Рэчы Паспалітай жлобінскія населеныя пункты доўгі час былі ў адміністрацыйным падпарадкаванні Рэчыцы, а з канца XVIII і ў першай палове XIX стагоддзя яны апынуўся ў ценю больш блізкага Рагачова. Для большай частцы тагачасных населеных пунктаў сучаснага Жлобінскага раёна Рагачоў быў не проста павятовым горадам, дзе месціліся многія павятовыя ўстановы, ад якіх залежала вырашэнне тых […]
Войны сярэдзіны XVІІ – пачатку XVІІІ стагоддзяў найперш вынішчалі гарадское насельніцтва Беларусі. Гэта ў сваю чаргу стала мацнейшым ударам па старабеларускай культуры. Аслабленне палітычнай і культурнай праваслаўнай эліты, антымаскоўскія настроі спрыялі пераходу праваслаўных ва ўніяцтва і каталіцтва. Пад канец XVIII стагоддзя 70 (75) % насельніцтва Беларусі належала да ўніяцкай (грэка-каталіцкай) царквы, 15 % былі каталікамі, 7 % – […]
